Mat-tradisjoner frå Bulandet og Værlandet.

Her kjem da oppskrifter på forskjellige kulinariske opplevinger ein kan rekne med å få servert i ein
Bulandsk eller Værlandsk heim.
Oppskriftene finn du på ei eiga side ved å klikke her.

Når da gjeld mat-tradisjoner, spesielt ved høgtider, so kan det virke som dei er ulike frå hus til hus.
Det kunne vært artigt å samle dei ulike tradisjonane på denne sida for å sjå mangfoldet i matkulturen.



Når det gjeld mat-tradisjoner ved ulike høgtider kan vi like godt starte med julematen.
 

Julemat
Då kan like godt heimesideskrivaren Kurt starte med å fortelje kva slags tradisjon da må være der i huset for at da skal bli skikkelig jul.

Veslejulafta er heimesideskrivaren sjef for juletrepyntinga. Dessutan har han hundrevis med små juledibbedutter med tråder i. Desse vert hengt opp med tegnestiftar alle plasser han kjem til.
Tilbehør her er Jule-akevitt og ein CD med julesonger som må stå å spele so lenge julepyntinga pågår.

På føremiddagen julafta er det risengrynsgraut med mandel.
Julekvelden er da dampa urøkt pinnekjøt. Tilbehør er surkål, rødkål, kålrabistappe, poteter og så  tytebær-syltetøy. Uten tytebær-syltetøy til ribba så er da ikkje jul.
Til dessert er da moltekrem og kromkaker.
Fettet frå pinnekjøtet må takast vare på, det vert brukt til fisk på 1. juledag. Enten lutefisk eller klippfisk.

So må heimesideskrivaren ut for å trekkje frisk luft, og av ein eller annan grunn so kjem alltid nissen når denne lufteturen pågår.
 
Hos Øystein Sandøy so laga dei laksefilet i folie på 1.juledag. Her er oppskrifta

Laksefilet m/skinn, men plukka rein for bein.

salt/pepar, helst sitronpepar.
persille, purre, dill, andre krydderurter
seterrømme, evt. creme fraiche eller godt smør
evt. litt finhakka kvitløk el. kvitløkspulver.
 
Ha litt olje på folien, legg fileten med skinnsida ned, strø godt med salt og pepar. Dekk fileten med alt det øvrige, og legg rause klattar med seterrømme over. Pakk folien godt ihop så tett som råd, pass på at han ikkje lek i botnen. Bak i ovn på ca. 180 grader i omlag ein time.
 
Server med kokte poteter, agurksalat, rømme. Ein kan og bruke sennepsaus eller pepperrotsaus.
 
Hos Nina og Arve Kjæmpenes so laga ho Nina ein spesiell saus til pinnekjøtet, ditta har ho lært ei jul på Mørekanten ein stad.
Sausen består av ribbefett, litt mjøl, mørk sirup, fløyte og litt sukkerkulør. Ditta er vistnok skikkeligt godt.
 
Hos ho Elise Landøy har dei pinnekjøt med kålstuing og poteter på julafta.
På 2.juledag  må dei ha fisk med fett frå pinnekjøtet.
Utan desse rettane er da ikkje jul dar i husa.
 
Hos ho Maria Landøy et dei alltid skaldyr på veslejulafta, etter at treet er pynta.
På julafta har dei kokt pinnekjøt og som er skjerpa litt i omnen. Slik skjerping har eg aldri vært bort i men da er vist å sette dei i steikeomnen ein stund etter at dei er kokt.
Att med pinnekjøtet har dei poteter, gulrøter, surkål og vistnok verdens beste kålrabistappe.
1. juledag er da pinnekjøt-resta da går i.
Ellers må dei ha eit velfyllt frukostbord heile romjula; dar rullepølse, sursild og brisling er dei viktigaste ingrediensane.
 
Heimesideskriverska Linda Landøy må ha pinnekjøt med poteter, kålrabistappe og surkål på julafta. Ho har gjerne svineribbe i tillegg, so da er ikkje noke dill dall dar i gården.
Når desserten kjem er ho so regel so stappa med ribbe at ho ikkje klarer noke av det, men dei andre et riskrem med rød saus. Etter på det igjen so et dei krumkake.
So kjem nissen.
 
Hos ho Anne Britt Sandøy må dei ha svineribbe på likkjejulafta etter at huset er pynta og klart.
På julafta er da pinnekjøt med poteter, kålrabistapp, surkål og rødkål. Er svigerfar der på julafta so må kålrabistappen innehalde ei potet og litt fløyte, ellers er det berre kålrabi med litt salt, pepar og ein smørklatt. Kallen, han Geir, må ha ribbene skjerpa i steikomnen ellers er ikkje dei andre so nøgne på da. Drikke attåt må være ekte julebrus.
Til dessert so er da himmelsk lapskaus ( fruksalat). Dersom ho Anne Britt har foreldrene sine på besøk so er da riskrem med raud saus.
 
Hos ho Elin Blom Vesterås et dei is og drikk julebrus og gløgg etter at juletreet er pynta på veslejulafta.
So koker dei rullepølse, slik at det vert ribbelukt i huset allerede kvelden før kvelden. Rullepølsa er eit heilt nødvendigt pålegg på frukostbordet julafta.
Frukosten julafta er ein viktig juletradisjon og, so frukostbordet er skikkeligt velfyllt og nøye tillaga. Seinare på dagen har dei ekstra god risgraut med H-mjølk og fløyte.
Om kvelden er da dampa pinnekjøt, poteter, surkål, rødkål og kålrabistappe. Kålrabistappa er vistnok av da ekstra gode slaget, utan at ho har fortalt kva ho blanda i den.
Drikke attåt må være Hansa julebrus, og då helst frå glasflasker.
Desserten varierer mellom riskrem og himmelsk lapskaus.
 
Ho Siri Landøy har ein spesiell mattradisjon på julafta utanom pinnekjøt med tilbehør. Ho og papen hennars har ein kulinarisk rett som dei kalla mølje. Til lunsj et dei kvar si skål med knust flatbrød med ribbefett over og med sukker på toppen.
 
Grånåsa har dei og ein særeigen mattradisjon på julafta. Eller da er vist ikkje berre på Grånåsa dei har den tradisjonen, det er vist ein tradisjon som har vært i Fedøy-slekta så lenge ein kan hugse.
Dei må ha makaroni-stuing til pinnekjøtet. Da er makaroni blanda i kvit sos. Ikkje kan da være kva som helst makaroni heller, da må være makaroni med riller på sidene.
Ellers so må dei og skjerpe pinnekjøtet i steikeomnen.
 
Norheim, har eg fått greie på at da vistnok er vanligt å ikkje kave seg opp med kålrabistappe og sånt. Der bruker dei berre surkål og poteter til. Men det varierer vist litt frå hus til hus.
Dei bruker å frese pinnekjøtet i steikeomnen før servering der og.
 
Hos ho Pippi må dei alltid koke heimelaga surkål til pinnekjøtet på julafta. Surkålen set ho på om morningen slik at da vert god jule-lukt i huset heile dagen.
Før fresa ho Pippi alltid pinnekjøtet i omnen, men no har da blitt ein tradisjon å berre dampe dei på pinna eller på rist.
 
Hos ho Vivian Vatnøy har dei og makaronistuing til pinnekjøtet. Dette er vist ein tradisjon blandt Fedøyfolk som stamma frå Andreas og Sofie i gamlehuset på Fedøyna. Historia fortel at det var så mange i familien som sleit med dårlege magar, difor begynte dei med makaronistuingen. Barken i brøda frå dei dagar har vistnok fått skulda for disse dårlige magane.
Ellers er da han David som står for koking av julemiddag dar i huset, og da er ikkje småtterier han diska opp med. Dei har både vanligt pinnekjøt og skjerpa pinnekjøt, julepølse og medisterkaker.
Attåt er da både kålrabistappe og den berømte makaronistuingen.
Til dessert disker han opp med riskrem og raud saus laga av safta som er silt frå friske bringebær.
 
Hos ho Heidi Kjempenes har dei pinnekjøt som er dampa. Ho Heidi må ha kålrabistappe, surkål, rødkål, ribbefett og tytebærsyltetøy. Da er heilt det same som eg må ha, so da er tydelig at juletradisjonane fylgjer familiane.
Til dessert er da alltid Himmelsk lapskaus. ( fruktsalat med krem).
Av julekaker må ho ha mors krumkaker, konfektkjeks, sara bernard, kanelstenger, julemanner, pepperkaker og risboller.
 
 Hos ho Liv Gjørøy må da være kålstuing til pinnekjøtet. Til dessert skal det være riskrem med rød saus. Oppskrifta til desserten har ho arva etter mor si. Det skal være vaniljesukker i kremen og mandeldråpa i sausen, og då vert da vist eit usedvanligt godt resultat av da. So er da mandel i grauten, og finneren av den må vaske opp.

Likkjejulafta må ho ha noko som heiter "ruskekake". Den oppskrifta er veldig hemmelig, men da går fint an å få smake.
Før laga ho Finsk Mjød til jul og. Men etter at ho hadde for mykje gjær i, og åpninga av fyrste flaska resulterte i at julestemningen blei høytrykksspylt rundt omkring i heimen, so gav ho seg på den tradisjonen.